2024 yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, 29.12.2023 tarihli ve 32414 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Tarife 01.01.2024 tarihinde yürürlüğe girecek olup arabuluculuk ücretinin takdirinde, arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınacaktır. Tarifede öne çıkan maddeleri incelemek gerekirse;
Madde 0002: Arabuluculuk ücretinin kapsadığı işler
…
(3) Arabulucu, ihtiyari arabuluculuk süreci başlamadan önce arabuluculuk teklifinde bulunan taraf veya taraflardan ücret ve masraf isteyebilir. Bu fıkra uyarınca alınan ücret arabuluculuk süreci sonunda arabuluculuk ücretinden mahsup edilir. Arabuluculuk sürecinin başlamaması hâlinde bu ücret iade edilmez. Masraftan kullanılmayan kısım arabuluculuk süreci sonunda iade edilir.
(4) Arabulucu, dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan masraf isteyemez.
…
Bu maddeye göre, arabulucu, ihtiyari arabuluculuk sürecinde başvuran taraftan masraf talep edebilirken dava şartı arabuluculuk sürecinde taraflardan hiçbir şekilde masraf talep edemeyecektir. Daha önceki tarifelerde de yer alan bu hüküm, uygulamada ciddi sorunlara sebebiyet vermektedir. Özellikle, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda yapılan son değişiklik ile taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıkların da dava şartı arabuluculuğa tabi kılınması ile arabulucular bu sorunla daha çok karşı karşıya kalmaktadır.
Örnek olarak, yedi taraflı bir ortaklığın giderilmesi uyuşmazlığında, arabulucu taraflara telefon, mail, mesaj vb. masrafsız yollarla ulaşamadığında; ya taraflara ulaşılamaması nedeniyle arabuluculuk sürecini sonlandıracak ya da taraflara tek tek posta yoluyla davet mektubu gönderecektir. Arabulucu, taraflara ulaşılamaması nedeniyle arabuluculuk sürecini sonlandırma yoluna giderse, ciddi bir sorumluluk altına girecektir. Zira arabulucunun, posta yolu ile tarafların adresine davet mektubunu ulaştırmadan arabuluculuk sürecini sona erdirmesi halinde görevini özenle yerine getirip getirmediği tartışma konusu olacaktır.
HUAK m. 9’a göre;
Görevin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi
MADDE 9 – (1) Arabulucu görevini özenle, tarafsız bir biçimde ve şahsen yerine getirir.
Bu kapsamda arabulucu, tarafların adresine posta yoluyla davet mektubu göndermeden, taraflara ulaşılamadığından bahisle süreci sonlandırır ise görevini özenle yerine getirmemiş olacak ve Kanun’a aykırı davranmış olacaktır. Öte yandan, yukarıda verdiğimiz örnekte, yedi taraflı bir ortaklığın giderilmesi uyuşmazlığında taraflara telefon, mesaj vb. yollarla ulaşılamaması durumunda, arabulucu, tek tek tarafların adresine posta yoluyla davet mektubu göndermek istediğinde 600-700 TL aralığında bir masraf yapmış olacaktır. Netice itibarıyla, arabulucular ciddi bir yük altında kalmaktadır.
Fikrimizce, bu hüküm, arabulucunun bağlı bulunduğu arabuluculuk bürosundan masraf talep edebilmesi yönünde değiştirilmelidir. Bu masraf da arabuluculuk süreci sonrası dava açılması halinde haksız çıkan taraftan alınacak olan ve yargılama giderlerinden sayılan arabuluculuk ücreti miktarına dahil edilmelidir. Böylelikle, arabuluculuk süreci, amacına uygun bir şekilde yürütülmüş olacaktır.
“Madde 0007 : Arabuluculuk Ücret Tarifesine göre ücret” başlıklı maddeyi incelediğimizde;
Arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanması halinde,
- kira tespiti ve tahliye talepli uyuşmazlıklarda ücret; tahliye talepli uyuşmazlıklarda bir yıllık kira bedeli tutarının yarısı, kira tespiti uyuşmazlıklarında tespit olunan kira bedeli farkının bir yıllık tutarı üzerinden Tarifenin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin ikinci kısmına göre belirlenir.
- Ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar ile ticari uyuşmazlıklarda, arabuluculuk sürecinin sonunda anlaşma sağlanması halinde, arabuluculuk ücreti Tarifenin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin ikinci kısmına göre belirlenir. Ancak bu ücret 6.000,00 TL’den az olamaz.
- Genel olarak arabuluculuk sürecinin sonunda anlaşma sağlanması halinde, anlaşma bedeline bakılmaksızın arabuluculuk ücreti 4.000,00 TL’den az olamaz.
Önceki tarifede olmayan bu hükümler ile, arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanması halinde uygulanmak üzere ayrı bir asgari ücret düzenlemesine gidilmiştir.
Arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanamaması halinde ise, arabuluculuğun konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen hukuki uyuşmazlık olsa bile arabulucu, arabuluculuk ücretini Tarifenin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin birinci kısmına göre isteyebilir.
Burada ilgili Kanuni düzenlemeye değinecek olursak, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A’nın 13.fıkrasına göre;
“Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.”
Bu durumda, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı Tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden arabulucuya ödenecektir. Tarifenin birinci kısmına göre uyuşmazlık türü ve taraf sayısına göre her uyuşmazlık için hesaplama yapılacaktır. Birkaç örnek verecek olursak;
Arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanamaması halinde arabulucuya Bakanlık bütçesinden ödenecek ücret,
2 kişinin taraf olduğu aile hukuku ile ilgili bir uyuşmazlıkta 2.080 TL
3-5 kişinin taraf olduğu aile hukuku ile ilgili bir uyuşmazlıkta 2.200 TL
2 kişinin taraf olduğu ticari bir uyuşmazlıkta 3.600 TL
3-5 kişinin taraf olduğu ticari bir uyuşmazlıkta 3.800 TL
2 kişinin taraf olduğu bir işçi-işveren uyuşmazlığında 2.080 TL
3-5 kişinin taraf olduğu bir işçi-işveren uyuşmazlığında 2.200 TL
2 kişinin taraf olduğu bir tüketici uyuşmazlığında 2.080 TL
3-5 kişinin taraf olduğu bir tüketici uyuşmazlığında 2.200 TL
2 kişinin taraf olduğu bir kira uyuşmazlığında 2.320 TL
3-5 kişinin taraf olduğu bir tüketici uyuşmazlığında 2.400 TL
Bu haliyle 2023 tarifesi ile karşılaştırma yapıldığında, % 15-30 arası değişen oranlarda bir artış yapıldığı görülmektedir.
Genel itibarıyla bu tarifeye baktığımızda; anlaşma halinde taraflardan alınacak asgari ücrette ciddi oranda artış yapılmasına rağmen, anlaşma sağlanamaması halinde arabulucuya ödenecek ücrette çok az bir oranda artış yapılması, anlaşma sağlanması yönünde daha çok çaba sarf etmeleri için arabulucuları teşvik etmeye çalışıldığını göstermektedir. Ancak anlaşma sağlanamaması halinde kazanılacak ücretin bu denli az olması nedeniyle, arabulucuların dava şartı arabuluculuk süreçlerine ayırmak isteyeceği emek ve mesai azalacak ve bu da anlaşma ile sonuçlanan arabuluculuk işlemi sayılarını olumsuz etkileyecektir.
Av. Ferhat TOLU
KURTOĞLU & KURTOĞLU HUKUK BÜROSU
AVUKATLIK, HUKUKİ DANIŞMANLIK VE ARABULUCULUK
